Владата на Груевски потрошила најмалку 19 милиони евра за книги што не се користат ( II дел)

 

 

Илјадници лошо преведени книги од помпезно насловениот проект на Владата на Груевски „1.050 книги“ скапуваат по влажни магацини. Деветнаесет милиони евра завршија во темните депоа во Скопје и Гостивар. Порталб.мк влезе во мемливите депоа полни со лошо преведени и преплатени книги за кој никој сега не презема одговорност и нема идеја што да прави.

 

 Автор: Фатбарда Цури

 

Се правело проверка дали книгите ги исполнувале техничките аспекти, не и квалитетот на преводот

Лошиот квалитет на преводот е една од причините зошто овие книги не се користат од студентите, а реакции имаат и од професорите. Според извештаите на МОН, сите овие книги ги исполниле критериумите само од технички аспект (надворешен изглед). Одговорноста за квалитетот на преводите паѓа врз издавачките куќи. Што се однесува до контрола на тој квалитет, тоа не е побарано и не е направено од министерствата.

Обврските и одговорностите за преводот им припаѓаат на издавачките куќи – ни потврди и екс министерката Дескоска. (10.04.2018)

Главниот критериум на министерствата за избирање на една издавачка куќа била најниската цена на понудувачот. Издавачките куќи професионалната способност требало да ја докажат само со документите: листа и примерок на издадена литература во последните 3 години со тираж над 1.000 примероци по издание, и изјава за бројот и квалификационата структура на вработените што ќе ги ангажира за реализација на предметниот договор,  вклучувајќи ги и лицата кои ќе бидат ангажирани за стручната редактура, лектура и компјутерска обработка.

Во договорите склучени од министерствата со издавачките куќи, не е предвидена казна или раскинување на договор во случај на неквалитетен превод. Од нив исто така не побарано да набројат јасни критериуми за избирање на преведувачи и лектори.

На сликите подолу се прикажува како изгледаат договорите со издавачките куќи. Договорот е со и.к. „Нам Прес“. Со членовите 3, 14, 15, 16 се дефинираат сите должности на издавачите и на набавувачот, односно владината институција. Со членовите 18, 19, 20 се дефинираат условите за раскинување на договор:

chlen 3

chlen 14-15

chlen 16

chlen 18, -19

chlen 20

Според неофицијалните информации на „Порталб.мк“, преведувачи на книгите особено од првата фаза, освен професорите, биле и поединци кои држат настава по англиски јазик и литература во средни училишта. Имало и од тие кои имаат завршено само високо образование и употребувале Google Translate, но оваа информација јавно никој не сакаше да ни ја потврди. Покрај тоа, студент ни потврди дека една од книгите по хемија е делумно преведена од страна на студентите, на кои трудот им бил „исплатен“ со положен испит, а не со пари.

 

„Органска хемија” – еклатантен пример за научни невистини

Издавачката куќа „Просветно дело“ потпишала договор со МОН за објавување на книгата „Органска хемија” од авторот Џон Мекмури. Книгата не се користи од страна на студентите, бидејќи содржи научни невистини кои што се резултат на несоодветниот превод.

Научни и јазични грешки само во некои делови три страници на книгата „Органска  хемија„
Научни и јазични грешки само во некои делови три страници на книгата „Органска  хемија„

Околу 50 јазични и професионални грешки ја има само една страница од книгата. Има моменти кога електронското оптоварување е означено со минус (-) а отсуството на електрони во хемиска врска со плус (+), како и случаи каде масата е заменета со тежина. Не дека книгата не е потребна, туку таа не нуди научни факти, а учениците сè уште учат од скрипта, преведена од професорот Агим Шабани, од Одделот за хемија на Универзитетот во Тетово.

Тука може да се најде книгата со грешките, и белешките на професорот.

agim shabani
Професор Агим Шабани

Книгата на Mекмури е една од десетте најдобри книги, но таа ни ден денес не се користи од страна на нашите студенти, бидејќи содржи бројни јазични грешки. Истата ја имам преведено од оригиналот и таа ја користам. Јас би препорачал книгата да се преведе од почеток, бидејќи мојата варијанта е скрипта, а не книга – рече професор Шабани.

Сличен проблем може да се најде и кај книгата „Етнографија“ на кој посочи емисијата „360 степени“.

Преведувачи: Немаме поим каде се наоѓаат книгите

„Порталб.мк“ најде двајца од преведувачите кои беа ангажирани за превод на книгите од македонски на албански јазик. Ни тие немаат повратна информации за тоа како изгледа финалната верзија на книгите што ги превеле.

Поранешниот професор по Методологија на Педагошкиот факултет, сега во пензија, Азиз Шеху вели дека преводот го добил откако бил контактиран од фирмата „Арт Студио“,  фирма која што не фигурира во списокот на издавачките куќи кои склучиле договор со МОН. Тој вели дека покрај него, во преводите била вклучена и неговата сопруга, на негова иницијатива и без паричен надомест – тој само сакал преводот да биде направен како што треба.

Шеху, исто така вели дека од четирите наслови што ги превел, ниту еден од нив не можел да го најде во библиотеката со 1.000 книги во Трговскиот центар во Скопје, и ниту пак му била дадена некоја копија. Тој вели дека дури не знае како изгледа конечната верзија на ниту една од нив.

Професор Азис Шеху
Професор Азис Шеху

Јас работев од професионален, а мојата сопруга од јазичен аспект. Јас го сторив тоа за да бидам сигурен дека преводот ќе биде во ред, бидејќи не знаев кој ќе го лекторира подоцна. Требаше да ми кажат дека завршила првата верзија на контрола. За време на лектурата нешто може да се промени, со што можеби јас не би се согласувал. Сè уште немам информации дали излегла и првата книга која што сум ја превел пред четири години. Од издавачката куќа, ми се јавија по телефон, и ми рекоа дека се заинтересирани да им преведам книги. Прифатив, иако плаќањето беше минимално, рече Азиз Шеху.

Во меѓувреме, друг професор по математика, Музафер Беќири вели дека не успеал да ги препорача книгите од овој проект на своите колеги или студенти, бидејќи тој самиот не бил поканет на нивните промоции.

Веќе 16 години сум пензиониран и искрено немав прилика да се видам со универзитетските професори за да им ги препорачам овие книги. За нивното промовирање биле ангажирани други луѓе и за жал во овие промоции, јас како преведувач не бев поканет. Можам да кажам дека сум превел околу 40 наслови, и дека имам планирано оваа година да преведам уште една книга која што има околу 600 страници. За жал, објавените книги ги немам, рече Беќири.

Овој владин проект сите обврски за квалитет им ги довери на издавачките куќи, што, според професорот Шеху, не требаше да се случи. Тој предлага дека за такви проекти првично треба да бидат формирани комисии во МОН и книгите да бидат преведени директно од англиски, а не од македонски, како што беше досега.

 

Фото: portalb.mk
Фото: portalb.mk

Работата треба да биде многу поорганизирана и да не биде оставена на било кого. Не треба да се остави на издавачките куќи, затоа што тие не можат да ги најдат соодветните луѓе за превод, а уште помалку за лекторирање и уредување. Треба да се види кој е преведувачот, кој знае англиски, а кој македонски и албански. Јас сум преведувал од македонски. Имаше случаи кога се мешаа поимите за м­­аса и сила. Брзината и забрзувањето исто така беа измешани, вели професорот Шеху.

 

 

 

 

 

 

 

Оваа новинарска истражувачка  сторија е поддржана од Фондацијата Отворено општество – Македонија. Содржината е единствена одговорност на авторот и на ниту еден начин не може да се смета дека ги изразува гледиштата и ставовите на Фондацијата Отворено општество – Македонија FOSM


Овој напис е изработен во рамките на Проектот за зголемување на отчетноста и одговорноста на политичарите и партиите пред граѓаните, Вистиномер, имплементиран од Метаморфозис. Написот e овозможен со поддршка на американската непрофитна фондација (NED - National Endowment for Democracy) и Балканскиот фонд за демократија, проект на Германскиот Маршалов фонд на САД (BTD – The Balkan Trust for Democracy, a project of the German Marshall Fund of the United States), иницијатива која поддржува демократија, добро владеење и евро-атлантски интеграции во Југо-источна Европа. Содржината на рецензијата е одговорност на авторот и не ги одразува ставовите на Метаморфозис, National Endowment for Democracy, The Balkan Trust for Democracy, проект на Германскиот Маршалов фонд на САД, или нивните партнери.

Напишете коментар

Вашата адреса за е-пошта нема да биде објавена. Задолжителните полиња се означени со *