Како Digital Voices Lab ги поттикна младите во Северна Македонија да ги претворат дигиталните вештини во граѓанска активност

„На младите луѓе не им треба некој да зборува во нивно име. Им требаат можности, знаење и доверба за самите да се изразат.“ Овие зборови на Дарио Михајловиќ, еден од учесниците на Youth Digital Civic Lab, совршено го доловуваат духот на проектот „Digital Voices Lab: From Media Literacy to Civic Impact“. Проектот го спроведе Центарот за развој на медиумите на заедниците (МЕДИУМ) во Северна Македонија, со што на младите од Полошкиот регион им овозможи да ја зајакнат својата дигитална писменост, да го разберат демократското учество и да развијат практични алатки што поттикнуваат транспарентност и отчетност во нивните локални заедници

Од дигитални вештини до граѓанска одговорност

Во многу локални заедници во Северна Македонија, младите се мошне активни онлајн, но често имаат ограничени можности суштински да учествуваат во граѓанскиот живот. Истовремено, се соочуваат со сè покомплексна дигитална средина исполнета со дезинформации, манипулативни содржини и комуникациски платформи што брзо се менуваат.

Препознавајќи ги овие предизвици, МЕДИУМ го осмисли проектот „Digital Voices Lab: From Media Literacy to Civic Impact“. Наместо традиционални предавања, проектот создаде практичен простор за учење, каде што учесниците можеа да истражат како се поврзани дигиталната писменост и граѓанското учество.

Проектот е дел од Регионалниот механизам за поддршка EECA, кој го спроведуваат Фондација Метаморфозис и TechSoup, во партнерство со CIVICUS, во рамките на Иницијативата за дигитална демократија (DDI), која го поддржува граѓанското општество во земјите од Глобалниот Југ.

Неговата главна цел не беше само да го зголеми знаењето, туку и да ги поттикне младите да станат активни чинители во демократските процеси во своите општини.

Поврзување на младите

Дваесет мотивирани млади учесници од различни општини во Полошкиот регион се собраа во Граѓанскиот ресурсен центар во Гостивар на дводневниот Youth Digital Civic Lab.

Уште од самиот почеток, атмосферата беше поинаква од онаа на вообичаена обука. Наместо пасивно слушање, учесниците беа поттикнати да разменуваат идеи, да ги преиспитуваат информациите, да соработуваат во тимови и заеднички да бараат решенија за локалните предизвици.

Обуката ги комбинираше теоретските знаења со практични вежби од областа на медиумската писменост, проверката на факти, дигиталната безбедност, приватноста онлајн, граѓанското учество, застапувањето на младите и локалните демократски процеси.

Учесниците анализираа реални примери на дезинформации што се шират на социјалните мрежи, меѓу кои сензационалистички објави на Фејсбук со наслови што доведуваат во заблуда, манипулирани фотографии и непроверени информации споделени без доверливи извори. Работејќи во групи, тие ги препознаваа вообичаените предупредувачки знаци, како што се кликбејт наслови, емотивно обоен јазик и отсуство на наведени извори, а потоа учеа како да ги проверуваат информациите преку официјалните веб-страници на институциите и независни извори за проверка на факти.

Интерактивната методологија создаде средина во која секој учесник можеше да придонесе, без оглед на претходното искуство. Дискусиите брзо преминаа во заедничко барање решенија, овозможувајќи им на учесниците да ги поврзат дигиталните вештини со реалните предизвици со кои се соочуваат нивните заедници.

Создавање на Youth Digital Civic Scorecard 

Можеби највредниот резултат од проектот беше заедничкото креирање на Дигитална граѓанска картичка за оценување за младите.

Наместо на учесниците да им понудат готова алатка за оценување, менторите и обучувачите ги поттикнаа самите да осмислат таква алатка. Во мали повеќејазични групи, тие разговараа за тоа што ги прави локалните институции транспарентни, достапни и отворени за одговор на потребите на младите.

Една од првите практични вежби се фокусираше на анализа на онлајн присуството на Општина Гостивар. Заедно, учесниците изработија сет од индикатори што подоцна би можеле да се применат и за други локални институции. Меѓу критериумите што ги утврдија беа: дали општината одржува активни профили на Фејсбук или Инстаграм, дали редовно објавува информации релевантни за младите, дали информациите од јавен карактер се напишани на едноставен и разбирлив јазик, дали граѓаните можат лесно да комуницираат со претставниците на општината онлајн, дали се промовираат можности за волонтирање, практикантска работа, обуки и учество на младите, дали општинската веб-страница е достапна и лесна за користење на мобилни уреди.

Наместо само да доделуваат оценки, учесниците разговараа за тоа зошто е важен секој од индикаторите. На пример, додека некои од нив првично сметаа дека постоењето официјална страница на Фејсбук заслужува висока оценка, други истакнаа дека самото присуство на социјалните мрежи не е доволно ако институциите ретко одговараат на граѓаните или не објавуваат информации релевантни за младите. По дискусијата, се согласија дека видливоста и активната комуникација треба да бидат одделни критериуми за оценување.

Вежбата ги поттикна учесниците критички да размислуваат за квалитетот на комуникацијата меѓу институциите и граѓаните, а не само за тоа дали таа воопшто постои.

Преку модерирани дискусии, сесии за генерирање идеи и тимска работа, учесниците постепено создадоа практична рамка што ќе послужи како основа за оценување на тоа колку локалните институции ги вклучуваат младите, ги слушаат и одговараат на нивните потреби.

Самиот процес се покажа подеднакво вреден како и крајниот резултат. Учесниците од прва рака видоа како функционира демократското одлучување, како се постигнува консензус и како различните перспективи можат да се преточат во практични решенија што ги одразуваат потребите на целата заедница.

Учење надвор од училницата

Една од најголемите предности на проектот беше неговиот фокус на практичната примена.

Наместо обуката да биде крајот на процесот, учесниците влегоа во фаза на менторство, во која со поддршка од искусни ментори ќе продолжат да ги унапредуваат своите граѓански иницијативи.

Оваа дополнителна поддршка им овозможува на младите новостекнатото знаење да го преточат во конкретни активности во заедницата. Тие ќе продолжат да развиваат граѓански медиумски содржини, да ја унапредуваат Дигиталната картичка, да подготвуваат препораки за локалните институции и да осмислуваат дигитални кампањи за подигнување на свеста за прашања што се важни за младите.

Затоа, проектот оди чекор подалеку од градењето капацитети – создава пат од учење до дејствување.

Младите како партнери, а не како корисници

Во текот на целиот проект постојано се провлекуваше една важна порака: младите не треба да се гледаат само како корисници на развојните програми, туку како партнери кои можат да придонесат кон значајни општествени промени.

Обуката ги поттикна учесниците да ги преиспитуваат постојните ставови, да учествуваат во дискусиите со почит, да соработуваат и да сфатат дека нивните мислења се важни за обликувањето на локалните демократски процеси.

Неколку учесници во текот на завршната евалуација споделија дека ова била нивната прва можност да се запознаат со граѓанското учество на практичен и инклузивен начин. Многумина признаа дека пред обуката демократијата главно ја поврзувале со изборите, но по обуката сфатиле дека демократското учество подразбира и поставување прашања, анализа на информации од јавен карактер, комуникација со институциите и активно придонесување кон вклучувањето на граѓаните во животот на заедницата.

Како што истакна учесничката Ели Ѓурчиноска: „Сфатив дека транспарентноста не значи само објавување информации. Важно е и дали младите навистина можат да ги разберат тие информации, лесно да ги најдат и да комуницираат со својата општина. Креирањето на Дигиталната граѓанска картичка за младите ми помогна да ги согледам локалните институции од сосема поинаква перспектива“.

Градење посилни заедници преку дигитална демократија 

Иако Youth Digital Civic Lab траеше само два дена, неговото влијание се протега многу подалеку од просторијата во која се одржа обуката.

Процесот на менторство ќе продолжи да им дава поддршка на учесниците додека ги развиваат своите конкретни граѓански иницијативи и се подготвуваат за Завршниот настан на проектот, на кој јавно ќе ја претстават Дигиталната картичка за младите, препораките и дигиталните граѓански содржини.

Проектот покажува дека зајакнувањето на демократијата не мора секогаш да започне со големи институционални реформи. Понекогаш започнува со мала група мотивирани млади луѓе што седат на иста маса, учат како да проверуваат информации, меѓусебно да се слушаат, да ги препознаваат проблемите во својата заедница и заеднички да бараат решенија.

За тимот на МЕДИУМ, ова искуство уште еднаш потврди дека вложувањето во знаењето, самодовербата и граѓанското лидерство на младите создава долгорочна вредност за целата заедница.

Додека дигиталните технологии продолжуваат да го менуваат начинот на кој граѓаните пристапуваат до информации и учествуваат во јавниот живот, иницијативи како Youth Digital Civic Lab помагаат следната генерација да биде подготвена не само безбедно да се снаоѓа во дигиталниот свет, туку и одговорно да го користи, критички да ги преиспитува информациите, да учествува во процесите на одлучување и активно да придонесува кон демократските промени.

Овој напис првично беше објавен на веб-страницата DDI Spark (https://ddidigitalspark.org/), создадена во рамките на проектот Регионален механизам за поддршка, што го спроведуваат Фондација Метаморфозис и тимот на Програмата за дигитален активизам на TechSoup, во партнерство со CIVICUS и во рамките на Иницијативата за дигитална демократија (DDI), која го опфаќа Глобалниот Југ. Програмата DDI е кофинансирана од Министерството за надворешни работи на Данска, Европската комисија и Норвешката агенција за развојна соработка.

 

Сите коментари и забелешки поврзани со овој и другите написи на Вистиномер, барањата за корекции и појаснувања, како и предлозите за проверка на изјавите на политичарите и ветувањата на политичките партии, можете да ги доставите преку овој формулар